Petrodollar, chiến tranh và sự trỗi dậy tất yếu của vàng và bitcoin: Robert Kiyosaki

Nhà đầu tư nổi tiếng Robert Kiyosaki gần đây đã đăng tải một chuỗi quan điểm gây chú ý, trong đó ông cho rằng lịch sử địa chính trị hiện đại không thể tách rời khỏi câu chuyện tiền tệ — đặc biệt là vai trò thống trị của đồng USD và hệ thống petrodollar.

Theo Kiyosaki, năm 2000, Tổng thống Iraq Saddam Hussein tuyên bố sẽ bán dầu mỏ bằng euro thay vì USD. Khi đó, rất ít người để ý. Ba năm sau, Mỹ phát động cuộc chiến Iraq. Không tìm thấy vũ khí hủy diệt hàng loạt nào, nhưng có một điều “tình cờ” xảy ra: dầu mỏ Iraq nhanh chóng quay lại được định giá bằng USD.

Một bài học khác xuất hiện vào năm 2009, khi nhà lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi đề xuất đồng dinar vàng — một đồng tiền châu Phi được bảo chứng bằng vàng, cho phép các quốc gia mua dầu mà không cần USD. Năm 2011, NATO can thiệp Libya vì “lý do nhân đạo”. Gaddafi bị lật đổ, đồng dinar vàng biến mất, và dầu mỏ Libya lại quay về hệ thống USD.

Quá nhiều sự trùng hợp để có thể coi là ngẫu nhiên.

Gốc rễ của petrodollar

Kiyosaki nhắc lại bước ngoặt năm 1971, khi Tổng thống Mỹ Richard Nixon chấm dứt bản vị vàng, biến USD từ một đồng tiền được bảo chứng bằng vàng thành một lời hứa dựa trên niềm tin. Theo logic lịch sử, USD lẽ ra đã sụp đổ. Nhưng điều đó không xảy ra.

Lý do nằm ở thỏa thuận năm 1974 giữa Mỹ và Saudi Arabia, do Henry Kissinger làm trung gian: Saudi Arabia chỉ bán dầu bằng USD, đổi lại Mỹ bảo vệ an ninh cho vương triều này. Từ đó, toàn thế giới buộc phải nắm giữ USD để mua năng lượng.

Đây không phải thị trường tự do, mà là chính sách tiền tệ được bảo vệ bằng sức mạnh quân sự.

Thách thức hệ thống và cái giá phải trả

Lịch sử hiện đại cho thấy, bất kỳ quốc gia nào tìm cách thoát khỏi hệ thống petrodollar đều phải trả giá:

• Nga yêu cầu thanh toán khí đốt bằng ruble: trừng phạt và leo thang căng thẳng.
• Iran bán dầu ngoài USD: hàng chục năm bị cô lập.
• Syria thảo luận các tuyến ống không định giá bằng USD: chiến sự leo thang, dự án không bao giờ thành hiện thực.

Ngay cả hệ thống thanh toán SWIFT, vốn được coi là trung lập, cũng trở thành công cụ địa chính trị. Bị loại khỏi SWIFT đồng nghĩa với việc bị loại khỏi thương mại toàn cầu — điều đã xảy ra với Nga, Iran, Cuba hay Venezuela, bất chấp khác biệt về thể chế chính trị.

Chu kỳ của các đế chế tiền tệ

Kiyosaki cho rằng Mỹ không phải ngoại lệ trong chu kỳ lịch sử. Trước USD là bảng Anh, trước đó nữa là đồng guilder Hà Lan. Khi một đồng tiền mất vị thế dự trữ toàn cầu, đế chế đứng sau nó cũng dần suy tàn.

Ray Dalio từng nhiều lần cảnh báo về dấu hiệu của “đế chế giai đoạn cuối”:

• Nợ công phình to
• Quân đội bị dàn trải quá mức
• Đồng tiền suy yếu
• Các đối thủ xây dựng hệ thống thay thế

BRICS và các sáng kiến thanh toán phi USD không xuất phát từ tình hữu nghị, mà từ nhu cầu sinh tồn tài chính. Trung Quốc thúc đẩy Vành đai và Con đường không phải để làm từ thiện, mà để tạo ra mạng lưới nợ và thương mại định danh bằng nhân dân tệ.

Vì sao vàng và bitcoin được hưởng lợi

Trong bối cảnh đó, vàng và bitcoin nổi lên như những tài sản trung lập, không phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia hay liên minh quân sự nào.

Vàng đã chứng minh vai trò lưu trữ giá trị suốt hàng nghìn năm, không thể bị in thêm, không thể bị trừng phạt. Bitcoin, với nguồn cung cố định và mạng lưới phi tập trung, đang trở thành “vàng kỹ thuật số” trong kỷ nguyên tài chính số.

Khi USD dần đánh mất vị thế đặc quyền — khả năng in tiền mà không phải trả giá — niềm tin vào các tài sản cứng, khan hiếm và không thể kiểm soát sẽ tiếp tục gia tăng.

Đó không phải chủ nghĩa bi quan.

Đó là lịch sử tài chính.

Những cuộc chiến luôn được quảng bá bằng khẩu hiệu “tự do và dân chủ”. Nhưng trong các tài liệu chính sách, điều được nhắc đến nhiều hơn lại là “duy trì thanh khoản USD trong thị trường năng lượng toàn cầu”.

Kiyosaki kết luận: ông không phản đối quân đội, nhưng phản đối sự thiếu trung thực. Nếu xã hội phải trả giá bằng sinh mạng và nợ nần, ít nhất công chúng cần được biết lý do thực sự nằm ở đâu.

Vương Tiễn