Gây ra “nội chiến” Solana? Kamino và Jupiter rốt cuộc đang tranh giành điều gì

Tác giả: 0xjs

Kamino Finance và Jupiter (đặc biệt là sản phẩm Jupiter Lend mới ra mắt) là hai giao thức DeFi hàng đầu trong hệ sinh thái Solana, lần lượt tập trung vào mảng cho vay và quản lý thanh khoản/tổng hợp.

Đầu tháng 12 năm 2025, hai bên đã nổ ra một cuộc tranh cãi công khai, chủ yếu xoay quanh các vấn đề về công bố rủi ro, tính biệt lập của sản phẩm và hành vi cạnh tranh. Cuộc “nội chiến” này đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng Solana, thậm chí buộc Chủ tịch Quỹ Solana là Lily Liu phải công khai lên tiếng, kêu gọi hai bên ngừng khẩu chiến và tập trung vào tăng trưởng hệ sinh thái.

Dù tranh chấp gay gắt nhưng chưa gây ra thiệt hại kinh tế lớn (TVL Jupiter Lend vẫn trên 1 tỷ USD), mà chủ yếu là phép thử về niềm tin và sự minh bạch của hệ sinh thái.

I. Trọng tâm tranh cãi: Thực chất tranh chấp điều gì?

1. Tranh cãi về quảng cáo “không rủi ro” của Jupiter Lend:

• Jupiter Lend ra mắt tháng 8/2025, tăng trưởng nhanh đạt 1 tỷ USD TVL. Sản phẩm quảng bá các “vault” của mình có “rủi ro biệt lập” (isolated risk) và “không có rủi ro lây nhiễm” (zero contagion risk), tuyên bố giữa các cặp giao dịch “không có lây nhiễm chéo” (no cross-contamination) nhằm thu hút người gửi tiền.
• Các đối thủ như Kamino chỉ trích đây là quảng cáo gây hiểu nhầm. Cơ chế thực tế sử dụng rehypothecation (tái thế chấp): tài sản thế chấp của người dùng (ví dụ SOL) được sử dụng lại nhiều lần giữa các vault, tức là tổn thất ở một vault có thể gián tiếp ảnh hưởng đến vault khác, tiềm ẩn rủi ro lây nhiễm. Nhà sáng lập Kamino là Marius Ciubotariu công khai cho rằng điều này “phá vỡ niềm tin vào DeFi Solana” và dùng biểu đồ minh họa “phơi bày rủi ro chéo hoàn toàn”.
• COO của Jupiter là Kash Dhanda thừa nhận các tuyên bố ban đầu “chưa đủ chính xác”, đã xóa các tweet liên quan và hứa sẽ cập nhật tài liệu sau hội nghị Breakpoint. Tuy nhiên, họ bảo vệ rằng tính biệt lập chỉ áp dụng ở cấp cấu hình, và giao thức đã hoạt động tốt trong đợt sụp đổ thị trường tháng 10.

2. Hành vi “danh sách đen” của Kamino:

• Kamino âm thầm chỉnh sửa hợp đồng, ngăn cản người dùng sau khi vay ở Kamino có thể chuyển/đảo nợ trực tiếp sang Jupiter Lend (thông qua công cụ Refinance của Jupiter). Kamino cho biết đây là biện pháp bảo vệ người dùng, tránh để tiền tiếp xúc với “rủi ro chưa được công bố đầy đủ”.
• Nhà sáng lập Jupiter là Luca Netz chỉ trích đây là hành động “chống lại người dùng”, vi phạm nguyên tắc mở của DeFi, có thể khiến người dùng mắc kẹt với APY âm (lãi suất năm hóa âm). Cộng đồng cũng chỉ trích Kamino “chống cạnh tranh”, giống như rào cản của ngân hàng truyền thống.

3. Bối cảnh rộng hơn: Cạnh tranh thị trường và áp lực hệ sinh thái:

• Thị trường cho vay trên Solana có TVL khoảng 5 tỷ USD (thấp hơn nhiều so với 50 tỷ của Ethereum), thanh khoản sụt giảm (TVL liên tục giảm sau đợt sụp đổ tháng 10), thêm vào đó là các vụ rug pull khiến người dùng nhạy cảm với an toàn.
• Kamino dẫn đầu trong thời gian dài (TVL hơn 2,3 tỷ USD), Jupiter Lend là “lính mới” nhưng tăng trưởng nhanh (từ 0 lên 1 tỷ), làm dấy lên lo ngại về “tấn công ma cà rồng” (vampire attack).
• Tác động bên ngoài: Tushar Jain – đối tác Multicoin Capital (nhà đầu tư Kamino) – gọi Jupiter là “vô năng lực hoặc ác ý”, làm tăng căng thẳng; Fluid (nhà cung cấp backend cho Jupiter Lend) cũng bị lôi vào bảo vệ.

II. Dòng thời gian

III. Ảnh hưởng và triển vọng

• Đối với người dùng: Ngắn hạn gây bất tiện (như cản trở di chuyển vốn), nhưng là lời nhắc DYOR (tự nghiên cứu). Khuyến nghị phân tán thanh khoản, tránh phụ thuộc một giao thức.
• Đối với hệ sinh thái: Lộ rõ “nỗi đau tăng trưởng” của DeFi Solana – đổi mới nhanh, nhưng quản trị chủ yếu dựa vào uy tín xã hội. Quỹ mong muốn tận dụng dịp này để thúc đẩy tiêu chuẩn công bố rủi ro rõ ràng hơn, cạnh tranh với Ethereum/TradFi.
• Ai “thắng”? Hiện tại là hòa: Kamino củng cố hình ảnh “an toàn” (KMNO tăng 2,5%), Jupiter đáp trả bằng tăng trưởng và sản phẩm mới (như APY cao) (JUP phục hồi 5%). Về lâu dài, tranh chấp này có thể thúc đẩy giao thức tốt hơn, nhưng nếu tiếp tục nội chiến sẽ khiến dòng vốn tổ chức e ngại.

Tranh chấp này là điển hình cho Solana “tăng trưởng nhanh, độ trưởng thành thấp”: cạnh tranh khốc liệt, nhưng cần thêm sự hợp tác.