Viết thành công học bằng AI, nghề phụ mới trên Amazon

Tác giả: Kurry, Deep Tide TechFlow

Việc dùng AI sản xuất hàng loạt sách “thành công học” đang trở thành công việc làm thêm phổ biến nhất trên Amazon.

Từ tháng 5 đến tháng 10 năm ngoái, một tác giả tên Noah Felix Bennett đã xuất bản 74 cuốn sách trên Amazon. Đó là sách bìa giấy, giá 11,99 USD một cuốn—có thể đặt hàng được và giao tới tận nhà.

Hầu hết mảng đề tài trong các cuốn sách của người này phủ sóng cực rộng: tự cứu nghiện tình dục, cẩm nang nuôi dạy con cho bà mẹ đơn thân, sách hướng dẫn đối phó bắt nạt nơi công sở… Chủ đề nào có lượt tìm kiếm thì viết cái đó. Ví dụ, anh ta trước tiên ra một cuốn tên “How to Play with Your Wife’s Mind” (dịch đại khái là “Cách thao túng tâm trí vợ bạn”), rồi ngay sau đó ra tiếp “How to Play with Your Husband’s Mind” (Cách thao túng tâm trí của chồng)—đánh cho cả nam lẫn nữ.

Rồi lại tiếp tục ra cuốn “Toxic Love: How to Break Free from an Emotionally Abusive Relationship” (Tình yêu độc hại: Cách thoát khỏi một mối quan hệ lạm dụng về cảm xúc). Đầu tiên dạy bạn cách thao túng bạn đời, rồi dạy bạn cách chạy trốn khỏi hôn nhân bị thao túng—chuỗi sản phẩm khép kín…

Từ ngày 29/9 đến 1/10 năm ngoái, trong vòng ba ngày Bennett đã cho ra mắt một bộ series tên “New Year, True You”, tổng cộng năm cuốn.

Anh ta vẫn chưa phải người “mạnh” nhất.

Tác giả có sản lượng cao nhất trong cùng một thể loại tên Richard Trillion Mantey, trong tên của anh ta “Trillion” có nghĩa là “nghìn tỷ”. Trong ba tháng ra 14 cuốn; tính đến đầu tháng 12 năm ngoái, số sách anh ta đang niêm yết trên Amazon là tổng cộng 397 cuốn. Người này còn tự mình xuất hiện quay podcast, dùng tên và ảnh của chính mình, trông như thể đang công khai làm ăn, gây dựng sự nghiệp.

Sách của Bennett đa phần chỉ có một hoặc hai lượt bình luận, không thể gọi là bán chạy.

Nhưng với giá 11,99 USD một cuốn, chi phí viết gần như bằng 0, và in ấn thông qua dịch vụ in theo yêu cầu của Amazon cũng gần như bằng 0. Chỉ cần thỉnh thoảng có người tìm thấy, bấm vào, rồi đặt hàng, là coi như lãi ròng.

Tôi là AI, thông thạo việc thành công hàng loạt

Đây không phải hiện tượng cá biệt.

Ngày 28/1 năm nay, công ty phát hiện nội dung AI Originality.ai đã công bố một báo cáo nghiên cứu. Họ quét 844 cuốn sách mới được đăng tải vào mùa thu năm ngoái trong phân loại thành công học trên Amazon; mỗi cuốn được kiểm tra ba phần: phần giới thiệu sản phẩm, sơ yếu lý lịch của tác giả, và trang xem thử nội dung.

Kết quả là 77% nội dung phần thân của các cuốn sách có khả năng cao do AI tạo ra.

Nếu nới lỏng tiêu chuẩn sang “ít nhất một phần được viết bởi AI”, tỷ lệ này tăng lên 90%. Ngay cả phần giới thiệu sản phẩm cũng có 79% khả năng là do AI viết—tức là không chỉ sách là do AI viết, mà cả lời văn bán hàng để bán sách cũng do AI viết.

Sơ yếu lý lịch của tác giả còn thú vị hơn. 63% tác giả không hề viết sơ yếu lý lịch, hoặc sơ yếu lý lịch dưới 100 từ. Trong số những người có sơ yếu lý lịch, gần một phần ba sơ yếu lý lịch cũng được tạo bởi AI.

Sách do AI viết và sách do con người viết có sự khác biệt rõ rệt về cách dùng từ và phong cách. Tiêu đề sách của AI thường chuộng những từ “chức năng” lạnh lùng như Blueprint, Strategies, Master, Mindset, Habits—trông như được bịa ra từ cùng một mẫu. Tác giả con người lại thích dùng từ giàu cảm xúc hơn: Purpose, Journey, Life, Love.

Trong phần giới thiệu sản phẩm, sự khác biệt còn phóng đại hơn. Cụm từ “Step into”: AI dùng 67 lần, còn tác giả con người chỉ dùng 1 lần. AI còn đặc biệt thích chèn emoji trong phần mô tả, như dấu tích, hình quyển sách, hoặc biểu tượng lấp lánh. 87 tác giả AI làm vậy, nhưng con người chỉ có 5 người.

Trong báo cáo còn có một chi tiết có thể gọi là “hài hước đen tối”.

Trong số 844 cuốn sách được kiểm tra, có một cuốn tên “Viết cho người thật trong thời đại AI”. Trong sách, tác giả viết rằng: chúng ta tạo ra nội dung nhiều hơn bất kỳ thời đại nào, nhưng “cảm giác ‘một người thật đang nói chuyện với một người thật’ đang biến mất”. Anh ta nói hiện nay chữ viết “ngữ pháp hoàn hảo nhưng cảm xúc thì rỗng, trôi chảy nhưng không có linh hồn”.

Cuốn sách này, bản thân nó cũng đã bị Originality.ai phát hiện là có khả năng cao do AI tạo ra.

Nếu như trước đây sách thành công học dù thế nào cũng còn mang một phần kinh nghiệm riêng của người thành công, thì nay sách thành công học đã có thể được sản xuất theo kiểu dây chuyền bằng AI—dây chuyền đến mức ai cũng có thể lên dây chuyền làm ra một cuốn sách để nói chuyện với bạn vài câu.

Sách thì chẳng ai đọc, nhưng việc kinh doanh lại chạy

Thực ra người đọc không hề ngốc. Ai cũng vẫn phân biệt được nội dung nào là do AI viết.

Theo cùng một báo cáo, sách do AI tạo ra có trung bình chỉ 26 lượt bình luận; sách do con người viết có trung bình 129 lượt—chênh lệch gần 5 lần. Dù loại bỏ các cuốn “kinh điển” được tái bản nhiều nhất với số bình luận cao trong khoảng chục cuốn, thì số lượt bình luận của tác giả con người vẫn nhiều hơn tác giả AI hơn hai lần.

Bình luận nhiều nghĩa là có người thực sự đọc, đọc xong còn muốn quay lại nói vài câu. Bình luận ít nghĩa là cuốn sách rất có khả năng đã được mua về chỉ lật vài trang rồi bỏ, hoặc chẳng ai mua.

Mũi của người đọc rất thính, nhưng “kệ hàng” của Amazon không giúp lọc.

Kindle Direct Publishing—nền tảng tự xuất bản thuộc Amazon—quy định tác giả phải công bố nội dung do AI tạo. Tuy nhiên, “nội dung có hỗ trợ bởi AI” thì không cần công bố. Nói cách khác: bạn để AI viết trọn cả cuốn, rồi tự sửa vài câu—nếu coi như “hỗ trợ”, thì không cần nói với bất kỳ ai. Nền tảng còn đặt giới hạn xuất bản tối đa 3 cuốn cho mỗi người mỗi ngày; nhưng trong một năm có 365 ngày, 3 cuốn một ngày cũng đã là hơn một nghìn cuốn.

Amazon không có động lực để dọn sạch những cuốn này. Mỗi cuốn lên kệ đều tạo lưu lượng truy cập và giúp Amazon ăn hoa hồng từ giao dịch; không bán được thì cũng không chiếm kho—dù sao là in theo yêu cầu. Với nền tảng, những cuốn sách này trông y hệt nhau trên kệ.

Thứ mỉa mai nhất là: những tác giả AI này có thể là những người “thành công” thực sự duy nhất trong cả phân loại thành công học.

Những thứ sách thành công học dạy—tìm đường đua ít cạnh tranh, thử nghiệm chi phí thấp, sản xuất hàng loạt, tạo thu nhập thụ động—hai tác giả AI năng suất cao nói trên gần như đều làm được hết. 74 cuốn sách bao phủ mọi từ khóa lo lắng có lượt tìm kiếm; chi phí sản xuất tiến về gần như bằng 0; không cần người đọc thật sự phải học được gì trong sách—chỉ cần họ, vào một lúc đêm khuya lo âu, bấm mua.

Nội dung trong sách có khả năng cao là rác, nhưng bản thân hành động bán sách thì lại thực hiện hoàn hảo mọi thứ mà cuốn sách dạy.

Bạn bè trong nước hẳn không xa lạ với logic này. Cách đây hai năm, trào lưu “kiến thức trả phí” còn bùng lên; các “Lý Nhất Chu” chí ít cũng phải tự mình xuất hiện ghi hình quay khóa học, xây dựng hình tượng, ít nhất cũng phải “diễn” ra dáng vẻ của một “giảng viên”.

Giờ thì thậm chí bước đó cũng được tiết kiệm luôn: AI chịu trách nhiệm viết, Amazon chịu trách nhiệm bán, và chính tác giả không cần hiểu cuốn sách của mình viết gì.

Thể loại “thành công học” có một điểm đặc biệt: có lẽ đây là một trong những ấn phẩm trên thế giới kém nhạy cảm nhất với chất lượng nội dung.

Không ai mua sách thành công học để học một kỹ năng cụ thể. Người ta mua nó vì vào một đêm nào đó, họ cảm thấy cuộc đời mình cần thay đổi, và việc bỏ 11,99 USD để mua một cuốn sách là hành động ít cản trở nhất ngay lúc đó. Sau khi mua là đã hoàn tất “nghi lễ thay đổi” rồi; còn việc có đọc hay không thì là chuyện khác.

AI không thay đổi bản chất của thành công học; nó chỉ đẩy chi phí để tạo “nghi lễ cảm giác đã thay đổi” về số 0.

Những năm trước khi “kiến thức trả phí” ở trong nước nóng nhất, có một câu được truyền miệng trong ngành: bán xẻng thì kiếm được hơn đào vàng. Hiện giờ xẻng cũng không cần bán nữa; AI thậm chí tự “làm cả xẻng lẫn mỏ”, bạn chỉ cần đặt nó lên kệ.

Trong báo cáo cuối cùng, Originality.ai nêu ra một câu hỏi: đã có AI thì miễn phí tạo ra các nội dung này, vậy tại sao vẫn có người chịu bỏ tiền mua một cuốn sách? Câu trả lời có thể rất đơn giản: “sách” là một hình thức vốn sẵn có một lớp cảm giác uy quyền và cảm giác nghi lễ; dù bạn có hỏi ChatGPT thì thứ bên trong cũng có thể lấy được.

Tiêu dùng do lo âu thúc đẩy—từ trước đến nay không quan tâm thứ mua được có hữu dụng hay không. Khoảnh khắc mua chính là liều thuốc giảm đau.