Tiền điện tử so với các tài sản khác: Phân loại lại tâm lý thị trường 2026

Vào đầu năm 2026 đã mang lại một sự phân chia rõ ràng trong thị trường. “Ngoại trừ tiền điện tử, mọi thứ đều có thể sinh lời” – câu nói này gần đây đã lan truyền rộng rãi trong cộng đồng đầu tư và phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong cảm xúc thị trường. Trong khi vàng, bạc và thị trường chứng khoán Mỹ lập kỷ lục mới, thì thị trường Bitcoin và tiền điện tử lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

Sự phân chia cảm xúc thị trường và dòng chảy vốn

Đến cuối năm 2025 và đầu năm 2026, tâm lý của các loại tài sản đã hoàn toàn đi theo hướng trái ngược nhau. Vào cuối năm 2025, giá vàng đã tăng 60%, bạc tăng 210,9%, và chỉ số S&P 500 của Mỹ tăng 12,8%. Cùng kỳ, Bitcoin từng tạm thời chạm mức cao mới nhưng cuối năm lại ghi nhận lợi nhuận âm.

Vào ngày 20 tháng 1 năm 2026, vàng và bạc lại một lần nữa lập đỉnh mới, và chỉ số S&P 500 liên tục tăng trong 11 ngày. Thị trường chứng khoán Trung Quốc (Chỉ số CSI 50) đã tăng 15% trong vòng một tháng. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, Bitcoin giảm liên tiếp trong năm ngày, từ 98.000 USD xuống còn 91.000 USD. Hiện tại, giá Bitcoin đứng ở mức 70,84 nghìn USD, giảm 4,05% so với tuần trước.

Sự thay đổi cảm xúc thị trường này đặt ra một câu hỏi nền tảng: Tại sao các nhóm nhà đầu tư khác nhau lại đưa ra những quyết định hoàn toàn trái ngược nhau? Câu trả lời nằm ở việc cảm xúc của các nhà tham gia thị trường đang phân tầng lại và cách họ đánh giá rủi ro cũng đang thay đổi.

Khủng hoảng thanh khoản và chính sách của các ngân hàng trung ương

Để hiểu rõ hiệu suất kém của Bitcoin, chúng ta cần phân tích môi trường thanh khoản toàn cầu. Bitcoin được xem như một “chỉ số dẫn đầu” của các tài sản rủi ro toàn cầu — như người sáng lập Real Vision, Raoul Pal, đã nhiều lần nhấn mạnh. Theo nghiên cứu của ông, trong lịch sử, Bitcoin thường đi trước S&P 500 nhiều lần hơn, điều này có nghĩa là khi Bitcoin mất đà, đó là một cảnh báo mạnh mẽ cho thị trường.

Vấn đề cốt lõi nằm ở tình trạng thanh khoản vĩ mô. Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã giảm lãi suất vào năm 2024 và 2025, nhưng việc thắt chặt định lượng (QT) bắt đầu từ năm 2022 vẫn liên tục rút sạch thanh khoản khỏi thị trường. Dù dòng tiền mới đổ vào qua các quỹ ETF, nhưng điều này chưa giải quyết được vấn đề cốt lõi của thanh khoản vĩ mô.

Quan trọng hơn, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã nâng lãi suất ngắn hạn lên 0,75% vào tháng 12 năm 2025 — mức cao nhất trong gần 30 năm. Điều này đã đóng cửa nguồn cung thanh khoản chính cho các tài sản rủi ro toàn cầu, vì các hoạt động carry trade bằng đồng yên Nhật đã được các nhà đầu tư sử dụng trong thời gian dài. Các bằng chứng lịch sử cho thấy, kể từ năm 2024, mỗi lần Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất đều khiến giá Bitcoin giảm hơn 20%.

Không chắc chắn địa chính trị: nguồn cảm xúc mới của thị trường

Tình hình chính trị toàn cầu đã tạo ra một tầng cảm xúc mới cho thị trường. Đầu năm 2026, nhiều động thái quốc tế và nội bộ của chính phủ Trump đã gây ra lo ngại đáng kể trong giới đầu tư.

Trên bình diện quốc tế, các nỗ lực can thiệp quân sự tại Venezuela, khả năng xung đột quân sự với Iran, và những cố gắng mua bán Greenland bất thường đã tạo ra sự bất ổn sâu sắc toàn cầu. Trong nước, các cuộc thảo luận về khủng hoảng hiến pháp và đề xuất đổi tên “Bộ Quốc phòng” thành “Bộ Chiến tranh” cũng đã lan truyền sự lo lắng trên thị trường.

Những bất ổn như vậy cực kỳ nguy hiểm đối với các nhà đầu tư không dựa vào các kỳ vọng lịch sử. Khi dòng vốn lớn cảm thấy bối rối về hướng đi tương lai, lựa chọn hợp lý nhất là giữ tiền mặt và tránh các tài sản có độ biến động cao.

Vàng và cổ phiếu: Thị trường do chính sách của chính phủ thúc đẩy

Ngược lại, hiệu suất mạnh mẽ của các loại tài sản khác chủ yếu do các can thiệp chính sách của chính phủ liên tục gia tăng, đã định hình lại cảm xúc thị trường thành một phân khúc mới.

Giá vàng tăng chủ yếu nhờ các ngân hàng trung ương toàn cầu mua vào. Theo dữ liệu của Hiệp hội Vàng Thế giới, trong năm 2022 và 2023, các ngân hàng trung ương toàn cầu đã mua vào hơn 1.000 tấn vàng — mức cao kỷ lục trong lịch sử. Điều này rõ ràng gửi đi tín hiệu rằng các tổ chức toàn cầu đang mất niềm tin vào hệ thống đô la Mỹ.

Thị trường chứng khoán Mỹ, đặc biệt là các cổ phiếu liên quan đến AI, cũng nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách của chính phủ. Luật “Chips và Khoa học” đã nâng tầm ngành AI thành cấp độ an ninh quốc gia, dòng vốn lớn đổ vào lĩnh vực này do chính phủ bảo trợ. Xu hướng tương tự cũng diễn ra tại Trung Quốc, nơi thị trường A-shares tập trung đầu tư vào các ngành công nghiệp độc lập và phát triển công nghệ nội địa.

Sự thay đổi này phản ánh một sự chuyển đổi sâu sắc trong cảm xúc thị trường: các nhà đầu tư giờ đây chú trọng hơn vào các chủ đề được chính phủ hậu thuẫn và các ưu tiên chiến lược quốc gia, xa rời các công nghệ phi tập trung dựa trên thị trường.

Thay đổi lịch sử và triển vọng tương lai

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy, sự phân chia này của các loại tài sản có thể không kéo dài lâu. Trong quá khứ, RSI (Chỉ số sức mạnh tương đối) của Bitcoin đã nhiều lần rơi xuống dưới 30 — tín hiệu quá bán — xảy ra vào các năm 2015, 2018, 2022 và 2025. Mỗi lần xuất hiện tín hiệu này, Bitcoin đều bắt đầu một đợt phục hồi lớn hơn.

Sau khi RSI xuất hiện vào cuối năm 2015, thị trường tăng giá lớn đã diễn ra trong 2016-2017. Năm 2018, khi Bitcoin giảm hơn 40% (trong khi vàng chỉ tăng 6%), RSI quá bán đã dẫn đến một đợt phục hồi vượt 770% trong 2019-2020. Sau một đợt giảm mạnh năm 2022, Bitcoin lại một lần nữa sau RSI quá bán vào đầu 2024 và 2025 đã có những đợt phục hồi mạnh mẽ.

Hiện tại, chúng ta đang chứng kiến lần thứ tư của tín hiệu quá bán này. Trong khi vàng đã tăng 60% lên 2025 USD, RSI của Bitcoin lại rơi vào vùng quá bán — theo mô hình lịch sử, điều này báo hiệu khả năng sắp tới sẽ có một đợt phục hồi.

Ý nghĩa của việc tái cân bằng cảm xúc thị trường

Phân tích tình hình hiện tại, ta rút ra một số nhận thức quan trọng. Thứ nhất, cảm xúc của các nhà đầu tư toàn cầu đã đạt mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2021 (theo khảo sát của Bank of America), và tỷ lệ giữ tiền mặt ở mức thấp nhất trong lịch sử. Thứ hai, bất ổn địa chính trị liên tục gia tăng, và thị trường AI có khả năng hình thành một bong bóng.

Sự kết hợp này đã tạo ra một “khu vực xám”: thị trường vừa quá lạc quan, vừa cực kỳ bất ổn. Trong bối cảnh này, “ổn định” của Bitcoin — hoặc có thể gọi là “trì trệ” theo một số người — thực chất là một cảnh báo mạnh mẽ, cho thấy hệ thống đang trong quá trình tái cấu trúc.

Đối với các nhà đầu tư dài hạn, đây là thử thách về niềm tin, là sự chống lại cám dỗ, và chuẩn bị cho những đợt tăng trưởng tiềm năng sắp tới. Sự phân tầng lại cảm xúc thị trường là vĩnh viễn, và lịch sử đã chứng minh rằng, những ai dám đứng về phía chống lại đám đông cuối cùng sẽ là người chiến thắng.