Jefferson Khẳng định quá trình giảm lạm phát chậm lại, nền kinh tế vẫn ổn định vào đầu năm 2026

Philip N. Jefferson, Phó Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, nhấn mạnh trong bài phát biểu ngày 16 tháng 1 năm 2026 rằng mặc dù quá trình disinflation đang chậm lại, nền kinh tế Mỹ vẫn duy trì vị thế vững chắc để tiếp tục tăng trưởng. Thông báo này là một tín hiệu quan trọng cho thấy Cục Dự trữ Liên bang (Fed) không vội vàng hạ lãi suất chính sách tại cuộc họp cuối tháng 1 tới. Jefferson cho biết lãi suất chuẩn hiện tại đã ở mức trung hòa—mức không thúc đẩy cũng không kìm hãm tăng trưởng kinh tế—do đó còn nhiều dư địa để quan sát diễn biến kinh tế trước khi thực hiện các điều chỉnh thêm.

Bài phát biểu này được trình bày tại Đại học Florida Atlantic với sự có mặt của Viện Nghiên cứu Kinh tế Mỹ và Ủy ban Thị trường Mở Shadow, phản ánh nỗ lực của Fed trong việc cung cấp minh bạch về triển vọng kinh tế và quyết định chính sách tiền tệ trong quý đầu năm 2026. Jefferson nhấn mạnh rằng quan điểm của ông là ý kiến cá nhân và không đại diện cho vị trí chính thức của FOMC, tuy nhiên nội dung chính của bài phát biểu thể hiện định hướng chính sách của Fed trong tương lai.

Tăng trưởng kinh tế vẫn mạnh mặc dù thị trường lao động yếu đi

Jefferson bắt đầu phân tích với thái độ “lạc quan nhưng thận trọng” về triển vọng kinh tế. Dữ liệu mới nhất cho thấy hoạt động kinh tế vẫn duy trì đà tích cực: tăng trưởng GDP hàng năm trong quý III năm 2025 đạt 4,3%, cao hơn nhiều so với giữa năm. Sự tăng đột biến này chủ yếu nhờ tiêu dùng mạnh mẽ và biến động tích cực của xuất khẩu ròng, mặc dù đầu tư vào nhà ở vẫn còn yếu.

Tuy nhiên, không phải tất cả các tín hiệu kinh tế đều sáng sủa. Thị trường lao động cho thấy dấu hiệu yếu hơn rõ rệt. Trong năm 2025, tăng trưởng việc làm phi nông nghiệp giảm đáng kể so với năm 2024, với các nhà tuyển dụng chỉ bổ sung khoảng 50 nghìn việc làm mỗi tháng vào tháng 11 và 12. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên còn 4,4% vào cuối năm 2025, cao hơn 4,1% của năm trước đó. Tỷ lệ tuyển dụng so với số người thất nghiệp giảm xuống còn 0,9, thấp hơn nhiều so với điều kiện thị trường lao động cực kỳ chặt chẽ vào đầu giai đoạn phục hồi sau đại dịch. Tình hình này làm tăng rủi ro về khả năng mất việc làm tiếp tục giảm, mặc dù Jefferson dự báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ duy trì ổn định trong suốt năm 2026.

Tốc độ disinflation chậm lại, lạm phát hàng hóa trở thành trở ngại mới

Trọng tâm chính trong phần thảo luận về lạm phát của Jefferson là lý do tại sao quá trình disinflation đã mất đà. Dữ liệu mới nhất cho thấy lạm phát CPI tháng 12 năm 2025 tăng 2,7% so với cùng kỳ năm trước, trong khi CPI lõi (không gồm thực phẩm và năng lượng) tăng 2,6%—ổn định so với tháng 11 nhưng vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed.

Sự chậm lại của quá trình disinflation có thể truy nguyên từ ba thành phần chính. Thứ nhất, lạm phát nhà ở tiếp tục giảm, phù hợp với mục tiêu. Thứ hai, lạm phát dịch vụ lõi phi nhà ở cũng cho thấy xu hướng giảm, mặc dù có những biến động. Thứ ba, và đây là vấn đề đáng chú ý—lạm phát giá hàng hóa lõi (core goods price inflation) lại tăng đáng kể. Vào tháng 12 năm 2025, lạm phát hàng hóa lõi đạt 1,4% so với cùng kỳ, tăng mạnh so với mức trước đại dịch. Jefferson liên hệ mức tăng này với tác động của thuế nhập khẩu cao hơn, đã được chuyển tiếp vào giá tiêu dùng của một số mặt hàng.

Tuy nhiên, Jefferson vẫn tin tưởng rằng disinflation sẽ trở lại quỹ đạo ổn định hướng tới mục tiêu 2%. Giả định của ông là tác động của thuế đối với lạm phát chỉ mang tính một lần—chỉ là điều chỉnh mức giá, chứ không phải tăng liên tục. Các chỉ số kỳ vọng lạm phát ngắn hạn đã giảm từ đỉnh của năm ngoái, và phần lớn các chỉ số kỳ vọng dài hạn vẫn phù hợp với mục tiêu 2% của Fed.

Lãi suất chính sách đã ở mức trung hòa, không cần cắt giảm thêm

Jefferson giải thích rằng Fed đã giảm lãi suất chính sách tổng cộng 1,75 điểm phần trăm kể từ giữa năm 2024. Việc giảm này, theo Jefferson, đã đưa lãi suất quỹ liên bang vào phạm vi phù hợp với mức trung hòa—mức không tạo ra kích thích hay cản trở hoạt động kinh tế. Đây là lý do Jefferson phát biểu rằng vị trí chính sách hiện tại “cho phép chúng tôi đưa ra quyết định về mức độ thay đổi và thời điểm điều chỉnh lãi suất dựa trên dữ liệu sắp tới.”

Thông báo này ngụ ý không có nhu cầu cấp bách phải hạ lãi suất tại cuộc họp FOMC ngày 28-29 tháng 1 năm 2026. Với lãi suất đã ở mức trung hòa và rủi ro lạm phát vẫn còn, Jefferson dường như muốn nói rằng Fed có thể chờ đợi và quan sát thêm diễn biến kinh tế trước khi thực hiện các điều chỉnh tiếp theo.

Thay đổi vận hành: Fed bắt đầu mua dự trữ quản lý (Reserve Management Purchases)

Trong phần thứ hai của bài phát biểu, Jefferson đề cập đến các phát triển quan trọng trong thực thi chính sách tiền tệ. Đến tháng 12 năm 2025, Fed đã hoàn tất quá trình giảm quy mô bảng cân đối bắt đầu từ giữa năm 2022, giảm khoảng 2,2 nghìn tỷ đô la trong sở hữu chứng khoán. Với việc hoàn tất quá trình này, mức dự trữ của các ngân hàng đã giảm xuống mức “đầy đủ” (ample) so với mức “dư thừa” (abundant) trước đó.

Việc giảm dự trữ đã tạo áp lực lên thị trường tiền tệ, đặc biệt trong các kỳ thanh toán thuế hoặc thanh toán trái phiếu chính phủ, khi dòng tiền lớn chảy vào Tài khoản Tổng Quỹ Kho bạc (Treasury General Account). Để đối phó với thách thức này, Fed bắt đầu Mua dự trữ quản lý (RPM) vào tháng 12 năm 2025. Cần lưu ý rằng, RPM không phải là nới lỏng định lượng (QE). QE là công cụ kích thích khi lãi suất đạt mức thấp nhất và nhằm mục tiêu hạ lãi suất dài hạn. Ngược lại, RPM là hoạt động mua thường xuyên trái phiếu kho bạc và chứng khoán ngắn hạn để duy trì dự trữ ở mức phù hợp và đảm bảo kiểm soát hiệu quả lãi suất quỹ liên bang.

Jefferson nhấn mạnh rằng RPM sẽ được đẩy nhanh trong vài tháng đầu để giảm áp lực thị trường tiền tệ ngắn hạn, sau đó sẽ chậm lại theo thời gian phù hợp với biến động nhu cầu dự trữ. Quá trình này không làm thay đổi lập trường chính sách tiền tệ tổng thể.

Ngoài ra, Fed còn loại bỏ giới hạn tổng của các hoạt động repo đứng (SRP) vào tháng 12 năm 2025. SRP đóng vai trò là công cụ quan trọng để thiết lập trần lãi suất thị trường tiền tệ, đảm bảo lãi suất quỹ liên bang nằm trong phạm vi mục tiêu ngay cả khi áp lực tăng lên. Vào cuối năm 2025, khi các kỳ thanh toán trái phiếu lớn diễn ra, việc sử dụng SRP của Fed tăng lên, cho thấy công cụ này hoạt động đúng thiết kế.

Chính sách tiền tệ dựa trên dữ liệu và cân bằng rủi ro

Jefferson khẳng định rằng quyết định của Fed giảm lãi suất năm ngoái dựa trên sự thay đổi trong cân bằng rủi ro. Với rủi ro giảm trưởng việc làm gia tăng trong bối cảnh rủi ro lạm phát vẫn cao, việc hạ lãi suất được xem là bước đi phù hợp để cân bằng hai rủi ro này. Hiện tại, với lãi suất ở mức trung hòa và dữ liệu kinh tế liên tục đến, Fed có khả năng điều chỉnh chính sách phù hợp với tình hình thực tế.

Triển vọng và tác động của chính sách tiền tệ trong tương lai

Bước vào năm 2026, Jefferson cho biết thị trường lao động dường như bắt đầu ổn định, và nền kinh tế đang ở vị thế tốt để tiếp tục tăng trưởng khi lạm phát và quá trình disinflation trở lại đúng hướng mục tiêu. Tuy nhiên, cũng có sự thừa nhận về các rủi ro từ cả hai phía của dual mandate của Fed—rủi ro về việc làm và ổn định giá.

Để đạt được mục tiêu tối đa về việc làm và ổn định giá, Fed sẽ tiếp tục theo dõi sát sao các dữ liệu kinh tế sắp tới. Cam kết chính là đảm bảo khả năng của Fed trong việc thực hiện các quyết định chính sách tiền tệ một cách hiệu quả và suôn sẻ thông qua quản lý vận hành phù hợp, bao gồm quản lý cân đối kế toán cẩn thận và kiểm soát lãi suất ngắn hạn hiệu quả.

Bài phát biểu của Jefferson phản ánh vị thế thận trọng nhưng lạc quan của Fed, sẵn sàng điều chỉnh chính sách dựa trên diễn biến dữ liệu kinh tế, triển vọng phát triển và cân bằng rủi ro linh hoạt trong suốt năm 2026.