Giải thích về Khủng hoảng Nợ của Hy Lạp: 4 So sánh Quan trọng Phản ánh Quy mô của Khó khăn Kinh tế

Khủng hoảng tài chính Hy Lạp đã đạt đến một điểm tới hạn khi quốc gia Địa Trung Hải đối mặt với nguy cơ cạn kiệt tiền mặt. Các báo cáo cho biết quốc gia này sẽ hết dự trữ thanh khoản trong khoảng hai tuần kể từ đỉnh điểm của khủng hoảng, với dự báo sẽ có một bức tường tài chính vào đầu tháng 4. Nguyên nhân cơ bản: Hy Lạp mang nợ khổng lồ 323 tỷ euro ($352,7 tỷ) — vượt quá 175% GDP hàng năm của nước này.

Gánh nặng Nợ: Hy Lạp so sánh với các quốc gia khác

Tỷ lệ Nợ trên GDP kể câu chuyện thực sự

Khi đo lường gánh nặng nợ của một quốc gia so với sản lượng kinh tế, tỷ lệ nợ trên GDP trở thành chỉ số quan trọng. Nó phản ánh mối quan hệ giữa số nợ quốc gia phải trả và sản lượng mà quốc gia đó tạo ra — về cơ bản là khả năng trả nợ. Tỷ lệ này càng cao, việc thoát khỏi tình trạng tài chính khó khăn càng gian nan.

Tỷ lệ nợ trên GDP của Hy Lạp đứng ở mức 174,9%, khiến nước này trở thành một câu chuyện cảnh báo trong Liên minh Châu Âu. Tuy nhiên, Hy Lạp không đơn độc trong cuộc chiến này. Các thành viên lân cận trong Liên minh Châu Âu như Ý (132,1%), Bồ Đào Nha (129%), và Ireland (123,3%) cũng thể hiện các tỷ lệ đáng lo ngại. Sự tích tụ nợ lan rộng này đã thúc đẩy Ngân hàng Trung ương Châu Âu thực hiện các biện pháp nới lỏng định lượng, bơm thanh khoản vào Liên minh Châu Âu để ổn định khu vực.

Hy Lạp so với Hoa Kỳ: Nợ theo giá trị tuyệt đối

Trong khi 323 tỷ euro nghe có vẻ khổng lồ, việc đặt nợ của Hy Lạp trong bối cảnh các nền kinh tế lớn hơn sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện hơn. Tính đến tháng 3 năm 2015, nợ công của Hoa Kỳ đạt 13,08 nghìn tỷ đô la — lớn gấp khoảng 37 lần về mặt danh nghĩa. Hoa Kỳ mang trong mình 6,1 nghìn tỷ đô la nợ nước ngoài, so với 352,7 tỷ đô la của Hy Lạp vay từ các chủ nợ quốc tế.

Cơ cấu chủ nợ nước ngoài của Hoa Kỳ khác biệt rõ rệt. Trung Quốc và Nhật Bản chiếm ưu thế trong nợ nước ngoài của Mỹ với lần lượt 1,3 nghìn tỷ đô la và 1,2 nghìn tỷ đô la. Ngược lại, các chủ nợ chính của Hy Lạp là Liên minh Châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế, cùng nhau nắm giữ khoảng 264,5 tỷ đô la (75% tổng nợ của Hy Lạp).

Vấn đề Nợ Song phương: Hy Lạp và Đức

Nợ của Hy Lạp với Đức: 56 tỷ euro

Trong số các thành viên của Liên minh Châu Âu, Đức nắm giữ phần lớn nghĩa vụ của Hy Lạp — khoảng 56 tỷ euro ($61,1 tỷ). Điều này tạo ra một động thái nhạy cảm về chính trị, đặc biệt khi các quan chức Hy Lạp đưa ra yêu sách đòi bồi thường chiến tranh thế giới thứ hai.

Thủ tướng Hy Lạp Alexis Tsipras lập luận rằng Đức nợ bồi thường cho việc chiếm đóng của phát xít và khai thác kinh tế sau đó. Hy Lạp đã chịu đựng thiệt hại nặng nề do phe Trục gây ra, với hàng chục nghìn người thiệt mạng trong thời kỳ chiếm đóng. Các vụ việc cụ thể bao gồm vụ thảm sát Distomo năm 1944, nơi lực lượng phát xít đã giết chết 218 dân thường. Thêm vào đó, các tòa án Hy Lạp trước đó đã ra phán quyết rằng việc bồi thường là hợp lý — vụ án Distomo năm 2000 đã trao giải $30 triệu, mặc dù việc thanh toán vẫn còn tranh cãi.

Cuộc tranh luận về bồi thường vượt ra ngoài các vụ việc cá nhân. Các hồ sơ lịch sử cho thấy vào năm 1942, chính quyền phát xít đã ép buộc một khoản vay ít nhất 11,7 tỷ đô la (theo giá trị đương đại) từ Ngân hàng Trung ương Hy Lạp. Các ước tính rộng hơn về tổng số tiền bồi thường chiến tranh dao động quanh 171,2 tỷ đô la, mặc dù Đức phản bác rằng các khoản bồi thường đã được giải quyết qua Hiệp ước Two Plus Four năm 1990, và đặt câu hỏi tại sao Hy Lạp không theo đuổi các yêu sách khi gia nhập Liên minh Châu Âu năm 2001.

Tiền lệ Giải cứu Mỹ: TARP năm 2008

Nợ của Hy Lạp so sánh với cứu trợ tài chính của Mỹ

Hoa Kỳ đã trải qua thảm họa kinh tế của riêng mình trong cuộc Đại suy thoái, yêu cầu sự can thiệp của chính phủ thông qua Chương trình Cứu trợ Tài sản Gây rối (TARP) vào năm 2008. Mỹ cam kết $700 tỷ đô la để ổn định hệ thống tài chính, trong đó $645 tỷ đô la cuối cùng đã được triển khai.

Các khoản tiền TARP tập trung chủ yếu vào các tổ chức tài chính: Công ty Bảo hiểm Tập đoàn Quốc tế Mỹ (AIG) nhận $70 tỷ đô la, Ngân hàng Bank of America $45 tỷ đô la, và Citigroup nhận $45 tỷ đô la trợ giúp trực tiếp cộng với $5 tỷ đô la bảo đảm khoản vay. Tổng nợ của Hy Lạp là 352,7 tỷ đô la — nhiều hơn một nửa chương trình TARP — phản ánh quy mô của sự rối loạn kinh tế cấu trúc hơn là một cuộc khủng hoảng thanh khoản tạm thời.

Ảnh hưởng đối với Liên minh Châu Âu và Nhà đầu tư

Khủng hoảng tài chính Hy Lạp đã nhấn mạnh một mâu thuẫn cơ bản trong Liên minh Châu Âu: các thành viên giữ chính sách tài chính chủ quyền trong khi hoạt động trong một khuôn khổ tiền tệ thống nhất. Các biện pháp nới lỏng định lượng — bơm 60 tỷ euro hàng tháng vào nền kinh tế khu vực — nhằm duy trì sự ổn định của đồng tiền, mặc dù áp lực lạm phát đe dọa làm yếu giá trị đồng euro trong trung hạn. Mối đe dọa kéo dài về việc Hy Lạp rút khỏi đồng tiền chung đã tạo ra một lớp rủi ro và cơ hội khác nhau trên thị trường tài chính châu Âu.