## Cổ tức cổ phiếu 1元, 10元 nghĩa là gì? Chọn tiền mặt hay cổ phiếu thưởng?

Nhiều nhà đầu tư cổ phiếu nhận thông báo chia cổ tức rồi hoang mang, có người thấy "cổ tức cổ phiếu 1元", có người thấy "cổ tức tiền mặt 5元", vậy thực sự hiểu sao cho đúng? Loại nào lợi hơn?

### Hai cách chia cổ tức: một là trả tiền, hai là thưởng cổ phiếu

Sau khi công ty niêm yết kiếm được tiền, ngoài việc tiếp tục đầu tư kinh doanh, phần lợi nhuận còn lại xử lý thế nào? Những công ty thông minh sẽ chia một phần cho cổ đông, đó chính là cổ tức. Nhưng cổ tức có hai hướng đi.

**Thứ nhất: Cổ tức tiền mặt**
Công ty chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản của bạn. Ví dụ "trả cổ tức 5元", bạn sở hữu 1000 cổ phiếu thì nhận được 5000元 tiền mặt, nhưng phải trừ thuế. Phương thức này tổng vốn cổ phần của công ty không thay đổi, tỷ lệ sở hữu của bạn cũng không đổi, tương đương như "tiền thật" về tay.

**Thứ hai: Cổ tức thưởng cổ phiếu**
Công ty không trả tiền, mà thưởng cổ phiếu cho bạn. Ví dụ "mỗi 10 cổ phiếu thưởng 1 cổ phiếu" hoặc "cổ tức cổ phiếu 1元", số lượng cổ phiếu bạn nắm giữ sẽ tăng lên. Nhà đầu tư sở hữu 1000 cổ phiếu sẽ nhận thêm 100 cổ phiếu. Phương thức này không tiêu tốn tiền mặt của công ty, nhưng tổng số cổ phiếu tăng lên.

Lựa chọn của công ty chủ yếu dựa vào dự trữ tiền mặt và kế hoạch phát triển. Công ty có đủ tiền mặt thường thích trả cổ tức, còn công ty cần giữ tiền để mở rộng thì thích thưởng cổ phiếu hơn.

### Cách tính các phương án thưởng cổ phiếu, trả cổ tức, kết hợp cả hai như thế nào?

**Trường hợp thưởng cổ phiếu thuần túy:**

Giả sử Quốc Thái Kim quyết định "mỗi 10 cổ phiếu thưởng 0.5 cổ phiếu", bạn có 1000 cổ phiếu.

Cách tính: (1000 ÷ 10) × 0.5 = 50 cổ phiếu

Sau khi chia cổ tức, số cổ phiếu của bạn từ 1000 sẽ thành 1050 cổ phiếu.

**Trường hợp trả cổ tức thuần túy:**

Giả sử Hồng Hải quyết định "mỗi cổ phiếu trả 5.2元", bạn có 1000 cổ phiếu.

Cách tính: 1000 × 5.2 = 5200元

Nếu trừ 5% thuế thu nhập cá nhân, số tiền thực nhận là 5200 × 0.95 = 4940元.

**Trường hợp kết hợp:**

Giả sử Hồng Hải vừa trả cổ tức vừa thưởng cổ phiếu: "mỗi 10 cổ phiếu thưởng 1 cổ phiếu, mỗi cổ phiếu trả 4元"

Bạn sẽ nhận được: (1000 ÷ 10) = 100 cổ phiếu + 1000 × 4 = 4000元 tiền mặt

Tổng lợi nhuận cuối cùng là 100 cổ phiếu mới + 4000元 tiền mặt.

### Chọn tiền mặt hay thưởng cổ phiếu? Nhà đầu tư và công ty đều có lý do riêng

Từ góc độ nhà đầu tư, đa số thích cổ tức tiền mặt. Lý do rất đơn giản — sau khi nhận tiền, bạn có thể tự do chọn có tiếp tục đầu tư hay không, đầu tư vào đâu. Trả cổ tức tiền mặt cũng không làm pha loãng tỷ lệ sở hữu của bạn, bạn vẫn là cổ đông với tỷ lệ đó. Điểm bất tiện duy nhất là phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

Từ góc độ công ty, trả cổ tức tiền mặt đòi hỏi tiêu chuẩn cao — công ty phải có lợi nhuận còn lại đủ lớn, sau khi trả cổ tức vẫn phải giữ đủ tiền để duy trì hoạt động bình thường. Trả quá nhiều tiền mặt có thể gây ra tình trạng thanh khoản căng thẳng, thậm chí không thể khởi động dự án mới. Trong khi thưởng cổ phiếu thì đơn giản hơn nhiều, chỉ cần quyết định phân chia lợi nhuận, dù không giàu có cũng có thể thưởng cổ phiếu.

Nhưng về dài hạn, nếu công ty phát triển mạnh, giá cổ phiếu thường tăng trưởng vượt xa lợi tức cổ tức. Thưởng cổ phiếu tương đương "mượn cớ cho bạn nhiều cổ phần hơn", nếu giá cổ phiếu đi lên, lợi nhuận của bạn sẽ tăng dần theo. Đối với người giữ cổ lâu dài, đây lại là một khoản lợi lớn.

### Khoảng cách thời gian giữa ngày trả cổ tức, ngày trừ quyền, ngày điều chỉnh giá

Sau khi công ty quyết định trả lợi nhuận, toàn bộ quá trình cần sắp xếp theo lịch trình.

Thông thường, doanh nghiệp Đài Loan dùng phân chia cổ tức hàng năm, còn Mỹ thì đa số trả cổ tức theo quý. Phương án trả cổ tức phải được công bố sau khi báo cáo tài chính hàng năm hoặc hàng quý phát hành, cuối cùng tiền sẽ về tài khoản của bạn sau một thời gian nữa.

Lịch trình cụ thể của việc trả cổ tức:

**Ngày công bố** → Công ty công bố kế hoạch trả cổ tức ra thị trường

**Ngày đăng ký cổ đông** → Sở giao dịch chứng khoán thống kê danh sách cổ đông đủ điều kiện nhận cổ tức, cổ phiếu mua vào ngày này sẽ được hưởng cổ tức lần này

**Ngày trừ quyền, trừ cổ tức** → Thường là ngày giao dịch sau ngày đăng ký, ngày này cổ phiếu mua mới sẽ không hưởng cổ tức, giá cổ phiếu sẽ có sự giảm nhảy vọt

**Ngày trả cổ tức** → Ngày chính thức chuyển tiền hoặc cổ phiếu vào tài khoản nhà đầu tư

Từ ngày trừ quyền, trừ cổ tức đến ngày trả cổ tức, giá cổ phiếu giảm là bình thường, nhà đầu tư không cần hoảng loạn.

### Tại sao sau khi trừ quyền, trừ cổ tức, giá cổ phiếu lại giảm mạnh?

Sau khi công bố trả cổ tức, giá cổ phiếu thường sẽ giảm, điều này không phải là tin xấu, mà là một hiện tượng toán học.

**Trường hợp trả tiền mặt (trừ cổ tức):**

Công ty lấy tiền từ sổ sách để trả cho cổ đông, tài sản ròng của công ty giảm đi. Giá trị tài sản trên mỗi cổ phiếu ban đầu sẽ nhỏ lại, do đó giá cổ phiếu tự nhiên điều chỉnh giảm.

Ví dụ, một công ty trước khi trả cổ tức có giá trị sổ sách mỗi cổ là 10元, sau khi trả cổ tức vì tiền mặt giảm, có thể còn 8.5元. Giá cổ phiếu cũng sẽ giảm theo.

**Trường hợp thưởng cổ phiếu (trừ quyền):**

Công ty phát hành thêm cổ phiếu mới thưởng cho cổ đông, tổng số cổ phiếu tăng lên, nhưng giá trị thị trường của công ty không đổi. Giá trị của mỗi cổ phiếu sẽ bị pha loãng.

Ví dụ, trước khi trả cổ tức có 1 triệu cổ, sau khi thưởng cổ phiếu sẽ là 1,1 triệu cổ, giá trị của mỗi cổ phiếu giảm khoảng 9%, giá cổ phiếu cũng sẽ giảm.

Sau khi trừ quyền, trừ cổ tức, nếu giá cổ phiếu tiếp tục tăng trở lại mức trước khi chia cổ tức, gọi là "lấp đầy quyền" hoặc "lấp đầy cổ tức". Nếu tiếp tục giảm, gọi là "khoảng cách quyền" hoặc "khoảng cách cổ tức".

### Sau khi trả cổ tức, giá cổ phiếu có thể hồi phục không? Điều này phụ thuộc vào chính công ty

Việc trả cổ tức phát đi tín hiệu tích cực — công ty đã có lợi nhuận, tự tin chia sẻ lợi nhuận cho cổ đông. Điều này thường sẽ nâng cao niềm tin của nhà đầu tư.

Sau khi trả cổ tức, giá cổ phiếu rẻ hơn, những nhà đầu tư tin tưởng vào triển vọng công ty sẽ mua vào ở mức thấp, đẩy giá lên. Nếu sau khi trừ quyền, trừ cổ tức, giá cổ phiếu cuối cùng tăng trở lại mức trước khi chia cổ tức, nhà đầu tư đã hưởng lợi từ phần cổ tức.

Nhưng tất cả đều dựa trên điều kiện công ty vẫn duy trì hoạt động tốt. Nếu công ty có nền tảng yếu đi, việc chia cổ tức hào phóng cũng không thể ngăn cản giá cổ phiếu giảm.

### Làm thế nào để tra lịch sử chia cổ tức của một công ty?

**Tra qua website chính thức của công ty:**
Hầu hết các công ty niêm yết đều đăng thông báo chia cổ tức trên trang quan hệ nhà đầu tư, kèm theo dữ liệu lịch sử chia cổ tức, giúp bạn theo dõi chính sách phân chia lợi nhuận của công ty.

**Tra qua Sở Giao dịch Chứng khoán:**
Ví dụ Đài Loan, đăng nhập vào khu công bố thị trường của Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan, có thể tra các bảng dự báo và kết quả tính toán về trừ quyền, trừ cổ tức của tất cả các công ty niêm yết. Bạn có thể xem dữ liệu chia cổ tức cụ thể của từng công ty từ năm 2013 trở đi.

**Tra qua ứng dụng điện thoại:**
Hầu hết các nhà môi giới chứng khoán đều có chức năng lịch trình chia cổ tức, có thể xem trực tiếp các cổ phiếu sắp tới sẽ trả cổ tức, trả bao nhiêu.

### Cách tính giá cổ phiếu sau trừ quyền, trừ cổ tức?

Nếu bạn muốn tính chính xác giá lý thuyết sau trừ quyền, trừ cổ tức, có ba công thức:

**Chỉ trả tiền mặt:**
Giá trừ cổ tức = Giá đóng cửa trước ngày trừ quyền - Mức cổ tức trên mỗi cổ phiếu

Ví dụ giá cổ 66元, cổ tức 10元, ngày hôm sau lý thuyết giá là 66 - 10 = 56元.

**Chỉ thưởng cổ phiếu:**
Giá trừ quyền = Giá đóng cửa trước ngày trừ quyền ÷ (1 + Tỷ lệ thưởng cổ phiếu)

Ví dụ giá cổ 66元, thưởng 1 cổ phiếu mỗi 10 cổ (tỷ lệ 0.1), ngày hôm sau lý thuyết là 66 ÷ 1.1 = 60元.

**Kết hợp cả trả tiền mặt và thưởng cổ phiếu:**
Giá trừ quyền, trừ cổ tức = (Giá đóng cửa trước ngày trừ quyền - Mức cổ tức) ÷ (1 + Tỷ lệ thưởng)

Ví dụ giá cổ 66元, thưởng 1 cổ mỗi 10 cổ, trả 1元 tiền mặt, ngày hôm sau lý thuyết là (66 - 1) ÷ 1.1 = 59.09元.

Những công thức này chỉ tính "giá lý thuyết", giá thực tế còn bị ảnh hưởng bởi tâm lý thị trường, khối lượng giao dịch và nhiều yếu tố khác.

### Cổ tức mang ý nghĩa gì đối với nhà đầu tư dài hạn?

Cổ tức bản thân không trực tiếp làm bạn kiếm tiền, lợi nhuận thực sự đến từ việc giá cổ phiếu tăng sau khi chia cổ tức. Cổ tức thể hiện công ty đang hoạt động tốt, có khả năng sinh lợi, thu hút dòng tiền tiếp tục tin tưởng.

Đối với nhà đầu tư dài hạn, một công ty liên tục, ổn định trả cổ tức thường biểu thị mô hình kinh doanh vững chắc, dòng tiền dồi dào. Theo thời gian, cổ tức tích lũy cộng với tăng giá cổ phiếu sẽ mang lại lợi nhuận tổng thể khá lớn.

Ngược lại, nếu một công ty đột nhiên ngừng trả cổ tức, có thể là đang bận rộn mở rộng hoặc gặp vấn đề về hiệu quả hoạt động. Nhà đầu tư cần tìm hiểu rõ nguyên nhân.

Tổng thể, hiểu rõ cơ chế chia cổ tức, biết cách tính lợi tức cổ tức, theo dõi thông báo cổ tức định kỳ là những kỹ năng cơ bản của nhà đầu tư.