Cách đầu tư chứng khoán: Hướng dẫn đầu tư từng bước dành cho người mới bắt đầu

Có những điều bạn cần biết trước khi bắt đầu đầu tư chứng khoán. Nhiều người xem chứng khoán như một trò chơi may rủi, nhưng nếu tiếp cận bằng kiến thức và chiến lược đúng đắn, nó có thể trở thành một công cụ mạnh mẽ để gia tăng tài sản. Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích tất cả các bước để bắt đầu đầu tư chứng khoán, từ các khái niệm cơ bản đến lựa chọn công ty chứng khoán, mở tài khoản, phương pháp phân tích cổ phiếu.

Hiểu bản chất của chứng khoán

Chứng khoán là giấy tờ xác nhận quyền sở hữu của doanh nghiệp. Khi mua cổ phiếu, nhà đầu tư sẽ sở hữu phần vốn của công ty đó, và theo sự phát triển của doanh nghiệp, họ có thể kiếm lợi nhuận qua hai hình thức: cổ tức và chênh lệch giá.

Ví dụ cụ thể, sở hữu 1 cổ phiếu của Samsung Electronics nghĩa là bạn đang nắm giữ một phần rất nhỏ của toàn bộ cổ phần của Samsung(, khoảng 0.0000018% tính đến ngày 21 tháng 2 năm 2025). Việc sở hữu một phần của một doanh nghiệp lớn và hưởng thành quả từ sự tăng trưởng của nó chính là cốt lõi của chứng khoán.

Đánh giá xem bạn có phù hợp để đầu tư chứng khoán không

Điểm hấp dẫn của đầu tư chứng khoán là khả năng sinh lợi cao. Khi doanh nghiệp phát triển và giá cổ phiếu tăng, bạn có thể thu lợi từ chênh lệch giá, đồng thời còn có thể nhận cổ tức đều đặn từ lợi nhuận của công ty. Thêm vào đó, chứng khoán có tính thanh khoản cao, bạn có thể bán bất cứ lúc nào để chuyển đổi thành tiền mặt. Điều này khác biệt rõ rệt so với bất động sản, giúp bạn nhanh chóng rút tiền khi cần.

Dữ liệu lịch sử cho thấy chỉ số S&P 500 kể từ năm 1957 trung bình đạt lợi nhuận khoảng 10% mỗi năm, và về dài hạn, vượt qua mức lạm phát. Đầu tư vào cổ phiếu của các doanh nghiệp tốt dài hạn sẽ giúp bạn tích lũy vốn đều đặn nhờ hiệu ứng lãi kép.

Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để đầu tư chứng khoán. Việc hiểu rõ xu hướng đầu tư của bản thân, tình hình tài chính hiện tại và khả năng chịu đựng rủi ro là điều kiện tiên quyết. Giá cổ phiếu có thể biến động mạnh trong ngắn hạn. Ví dụ, vào tháng 3 năm 2020, trong thời điểm đại dịch, chỉ số S&P 500 giảm khoảng 34% trong vòng một tháng. Bạn cần chuẩn bị tâm lý và kiến thức để đối phó với những biến động này, đồng thời duy trì việc học hỏi liên tục.

Các hình thức giao dịch chứng khoán

Có hai cách chính để đầu tư chứng khoán:

Đầu tư trực tiếp: Mua bán cổ phiếu của các doanh nghiệp cụ thể. Phương pháp này đặt cược trực tiếp vào tiềm năng tăng trưởng của từng mã cổ phiếu, có thể mang lại lợi nhuận cao nhưng cũng đi kèm rủi ro lớn.

Đầu tư gián tiếp: Thông qua ETF(quỹ ETF), quỹ đầu tư, hợp đồng chênh lệch (CFD(). Phương pháp này giúp phân tán rủi ro qua nhiều mã cổ phiếu, ít bị ảnh hưởng bởi biến động của từng mã riêng lẻ.

Gần đây, các hình thức đầu tư nổi bật gồm giao dịch lẻ (mua cổ phiếu theo từng số thập phân) và đầu tư định kỳ (mua đều đặn mỗi tháng). Giao dịch lẻ cho phép mua cổ phiếu giá cao với số tiền nhỏ, còn đầu tư định kỳ giúp tích lũy tài sản dài hạn qua việc tự động đầu tư một khoản cố định hàng tháng.

Các sản phẩm đòn bẩy như CFD có thể mang lại lợi nhuận lớn với số vốn nhỏ, nhưng rủi ro cũng cao. Ví dụ, khi dự đoán giá cổ phiếu Nvidia tăng, mua CFD sẽ giúp bạn hưởng lợi khi giá tăng, còn nếu dự đoán giảm, bạn có thể mở vị thế bán (short) để kiếm lợi. Các sản phẩm này đòi hỏi hiểu rõ và cân nhắc kỹ trước khi đầu tư.

Mở tài khoản chứng khoán: Các bước thực tế

Để bắt đầu đầu tư, bạn cần mở tài khoản tại công ty chứng khoán. Thủ tục tương tự như mở tài khoản ngân hàng, nhưng có thể hoàn tất nhanh chóng qua mạng.

Những thứ cần chuẩn bị để mở tài khoản:

• Chứng minh nhân dân)CMND, giấy phép lái xe, hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác(

Các loại tài khoản chính:

Tài khoản ủy thác là tài khoản giao dịch chứng khoán phổ biến, cho phép mua bán cổ phiếu trong nước và quốc tế, cùng các sản phẩm tài chính khác.

ISA)Tài khoản quản lý tài sản cá nhân( là tài khoản dài hạn có ưu đãi về thuế, phù hợp để tích lũy lâu dài.

CMA)Tài khoản quản lý tài sản tổng hợp( là tài khoản có lãi suất trên số dư, đồng thời dùng để đầu tư cổ phiếu và quản lý dòng tiền ngắn hạn.

Các bước mở tài khoản:

1. Chọn công ty chứng khoán dựa trên phí giao dịch, chất lượng dịch vụ, tiện ích của app di động.
2. Cài đặt ứng dụng mở tài khoản của công ty đó.
3. Quét CMND và xác thực danh tính qua điện thoại.
4. Nhập chính xác thông tin cá nhân, nguồn thu nhập.
5. Nộp đơn đăng ký, các giấy tờ chứng minh mục đích giao dịch, đồng ý điều khoản giao dịch trực tuyến và ký điện tử.
6. Sau khi hoàn tất, bạn sẽ nhận thông báo mở tài khoản thành công.

Lưu ý: Nếu đã có hồ sơ mở tài khoản tại ngân hàng hoặc các tổ chức tài chính khác, bạn cần chờ 20 ngày làm việc để mở tài khoản mới tại công ty chứng khoán khác do quy định phòng chống rửa tiền. Tuy nhiên, các tổ hợp ngân hàng - chứng khoán liên kết như Kakao-Keebank có thể không bị hạn chế này.

Mẹo giảm phí giao dịch: Đặt lệnh qua nhân viên thường mất phí khoảng 0.5%, trong khi dùng phần mềm giao dịch trực tuyến (HTS, MTS) sẽ giảm đáng kể phí. Lựa chọn công ty chứng khoán có phí thấp từ đầu sẽ giúp tiết kiệm lâu dài.

Hai trụ cột phân tích cổ phiếu

Trước khi ra quyết định đầu tư, bạn cần phân tích kỹ doanh nghiệp và cổ phiếu.

Phân tích kỹ thuật: Dựa trên các biến động giá và khối lượng giao dịch trong quá khứ để dự đoán xu hướng tương lai. Sử dụng biểu đồ và các chỉ số như đường trung bình động, MACD để xác định thời điểm mua bán tối ưu.

Phân tích cơ bản: Phân tích báo cáo tài chính, hiệu quả quản lý, xu hướng ngành để định giá nội tại của cổ phiếu. Các chỉ số như PER)tỷ lệ P/E, PBR(tỷ lệ P/B, ROE)lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu giúp đánh giá giá trị thực của doanh nghiệp.

Hai phương pháp này bổ sung cho nhau. Nhà đầu tư ngắn hạn thường thiên về phân tích kỹ thuật, còn nhà đầu tư dài hạn, hướng tới giá trị, chú trọng phân tích cơ bản nhiều hơn.

Chiến lược đầu tư: Lựa chọn theo khung thời gian

Chiến lược đầu tư chứng khoán phụ thuộc vào thời gian đầu tư của bạn.

Đầu tư ngắn hạn: Mua bán trong vài ngày đến vài tuần để kiếm lợi nhanh. Giao dịch ngày (day trading) là ví dụ điển hình. Dùng phân tích kỹ thuật, theo dõi tin tức thời gian thực, chiến lược momentum. Nhược điểm là chi phí giao dịch cao do tần suất lớn.

Đầu tư dài hạn: Giữ cổ phiếu trên 5 năm. Ví dụ, Warren Buffett nổi tiếng với phương pháp đầu tư giá trị. Thời gian dài, lợi ích của lãi kép sẽ tích lũy, lợi nhuận tăng theo cấp số nhân. Nhiều quốc gia còn ưu đãi thuế cho đầu tư dài hạn.

Chiến lược danh mục giảm thiểu rủi ro

Để có lợi nhuận ổn định, cần phân tán rủi ro và quản lý rủi ro có hệ thống.

Nguyên tắc phân tán: Không tập trung toàn bộ vốn vào một mã cổ phiếu. Giữ nhiều cổ phiếu của các công ty như Samsung, Hyundai, Naver để giảm thiểu tác động khi một mã hoặc ngành giảm.

Các kỹ thuật quản lý rủi ro:

• Dừng lỗ (stop-loss): Tự động bán khi giá giảm xuống mức nhất định để hạn chế lỗ.
• Tái cân đối danh mục: Thường xuyên xem xét lại các cổ phiếu đang nắm giữ, điều chỉnh tỷ lệ mục tiêu phù hợp với biến động thị trường.
• Phân bổ vốn theo từng đợt: Không đầu tư toàn bộ một lần, mà chia ra nhiều lần, ví dụ đầu tư 1 tỷ đồng trong 5 tháng, mỗi tháng 200 triệu.
• Giữ thái độ đầu tư dài hạn giúp ít bị ảnh hưởng bởi biến động ngắn hạn và cùng đồng hành với sự phát triển của các doanh nghiệp tiềm năng.

Mẹo thực chiến cho nhà đầu tư mới

Bắt đầu với số tiền nhỏ: Trước tiên, hãy thử nghiệm đầu tư với số tiền nhỏ để làm quen và tích lũy kinh nghiệm.

Tránh theo đám đông: Không nên mù quáng theo các xu hướng nóng như “mã theme” hay “mã tăng trần”. Phân tích khách quan và ra quyết định hợp lý.

Học hỏi liên tục: Mỗi ngày đọc tin tức kinh tế, hàng tuần theo dõi kết quả kinh doanh của các mã quan tâm, các chỉ số kinh tế chính.

Ghi chép nhật ký đầu tư: Ghi lại lý do mua bán, kết quả để phân tích và cải thiện quá trình ra quyết định của chính mình.

Kết luận: Bí quyết để biết cách chơi chứng khoán

Để học cách chơi chứng khoán đúng cách, bạn cần nghiên cứu kỹ lưỡng. Nhà đầu tư mới nên chú trọng phân tích, quản lý rủi ro chặt chẽ và chọn chiến lược phù hợp với bản thân. Giống như chạy marathon, kiên trì, bình tĩnh tiến bước, hướng tới mục tiêu tăng trưởng tài sản dài hạn.