Thấy hiện tượng thú vị liên quan đến thị trường Hàn Quốc vào đầu năm ngoái, thị trường KOSPI tăng vọt trong suốt 34 ngày từ 5000 lên 6000 điểm, nhưng khi xảy ra căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông, thị trường giảm mạnh chỉ trong hai ngày, khiến nhiều lần ngừng giao dịch, giảm từ 6244 xuống còn 5440 điểm, khoảng 13%, là mức điều chỉnh giảm mạnh nhất kể từ năm 2008.

Nguyên nhân chính xuất phát từ sự phụ thuộc lẫn nhau của nhiều yếu tố, thị trường Hàn Quốc tăng một nửa do chỉ hai cổ phiếu là Samsung và SK Hynix, cả hai đều là nhà sản xuất HBM hoặc bộ nhớ băng thông cao, là thành phần quan trọng của chip AI mà NVIDIA cần. Cả hai công ty kiểm soát hơn 80% công suất toàn cầu, do đó thị trường chứng khoán Hàn Quốc trở thành một cuộc đặt cược đầu tư vào chip AI trực tiếp.

Nhưng đây chính là điểm yếu, chip HBM cần lượng điện năng lớn để sản xuất. Hàn Quốc không tự sản xuất khí tự nhiên và than đá, phải nhập khẩu hoàn toàn, chiếm khoảng 27% năng lượng. Hàn Quốc là nước nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng thứ ba thế giới, phần lớn khí này đi qua eo biển Hormuz, chỉ rộng 33 km.

Vào đầu tháng Ba năm ngoái, xung đột giữa Mỹ và Iran gia tăng căng thẳng, Iran đe dọa đóng cửa eo biển, giá dầu và khí tự nhiên lập tức tăng cao. Châu Âu tăng gần 50%, châu Á tăng gần 40%, các nhà đầu tư hoảng loạn.

Thị trường Hàn Quốc đóng cửa ngày 31 tháng 3, trong khi các thị trường khác đã bán ra rồi. Khi mở cửa ngày thứ Ba, sự hoảng loạn ba ngày bị nén thành một cây nến đỏ, Samsung giảm gần 10%, SK Hynix giảm 11,5%. Ngày thứ Tư còn dữ dội hơn, trong khi các công ty khác hưởng lợi từ căng thẳng như Hanwha Aerospace và LIG NEX1, các nhà sản xuất vũ khí và hệ thống phòng thủ, tăng khoảng 20-30%. Thị trường chia thành hai phe.

Điều đáng chú ý là nhà đầu tư nước ngoài rút vốn nhanh chóng, một ngày bán ra 6,8 nghìn tỷ won, cao nhất lịch sử, ngày hôm sau bán thêm 5,1 nghìn tỷ won, trong hai ngày tổng cộng gần 8,5 tỷ USD, bằng một nửa dòng vốn đổ vào trong 6 tuần, gần như biến mất hoàn toàn. Các nhà đầu tư nhỏ lẻ Hàn Quốc tiếp nhận, mua vào khi giá giảm, nhưng không thể ngăn cản đà bán tháo từ nước ngoài.

Điều rút ra là thị trường tăng nhanh 75% trong một năm thường chứa đựng rủi ro tiềm ẩn, gọi là "giảm giá Hàn Quốc", vẫn còn tồn tại. Dù tổng thống mới cố gắng giải quyết vấn đề quản lý, nhưng còn những vấn đề sâu xa hơn, thị trường phụ thuộc vào chỉ hai cổ phiếu, năng lượng phụ thuộc vào nhập khẩu, và nhập khẩu phụ thuộc vào eo biển có thể đóng bất cứ lúc nào.

Nền tảng của SK Hynix và Samsung vẫn còn vững mạnh, nhu cầu xử lý AI là thực tế. Các đơn đặt hàng của NVIDIA không biến mất, nhưng bài học quan trọng là sự tăng trưởng dựa trên nền tảng, còn sự giảm sút lại do cảm xúc. Nền tảng di chuyển chậm, còn cảm xúc di chuyển rất nhanh. Chỉ trong hai ngày, sau 34 ngày tăng trưởng, thị trường có thể giảm một nửa. Ai mua cổ phiếu Hàn Quốc cần hiểu rằng thị trường là về các con số, nhưng cũng là về thế giới bên ngoài luôn thay đổi.